AKTS ve Mikro Yeterlilik: Kredilendirme Nasıl Hesaplanır?
Mikro yeterliliklerin diğer eğitimlerle karşılaştırılabilir ve aktarılabilir olmasının anahtarı doğru kredilendirmedir. Peki AKTS mikro yeterliliklerde nasıl hesaplanır?
Kredilendirmenin bağlı olduğu %10 tavanı ve programın bütünündeki yerini Usul ve Esaslar rehberimizde açıkladık.
AKTS nedir, nasıl hesaplanır?
AKTS (Avrupa Kredi Transfer Sistemi), öğrencinin iş yükünü esas alır. 1 AKTS kredisi = 25 saatlik öğrenen iş yüküne karşılık gelir. İş yükü; ders/etkinlik süresi, bağımsız çalışma, hazırlık, ödev ve değerlendirme sürelerinin toplamıdır.
Örneğin toplam 100 saatlik öğrenen iş yükü gerektiren bir mikro yeterlilik ≈ 4 AKTS olarak kredilendirilir.
TYÇ düzey eşlemesi
Her mikro yeterlilik, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi'nin bilgi-beceri-yetkinlik temelli 5, 6, 7 ve 8. düzeylerinden birine eşlenmelidir. Düzey, programın derinliğini ve öğrenme çıktılarının karmaşıklığını yansıtır.
%10 sınırı
Mikro yeterlilikler karşılığı kazanılan AKTS kredileri, ilgili programın toplam AKTS'sinin %10'unu aşamaz. Ayrıca transfer edilen mikro yeterliliklerin en fazla %50'si uzaktan eğitim olarak alınabilir. Bu sınırlar program tasarımında baştan dikkate alınmalıdır. Uzaktan eğitim sınırının nasıl hesaplanacağını ve yönergeye neler yazılması gerektiğini uzaktan eğitim ve %50 sınırı yazımızda ayrıca ele aldık.
Biriktirilebilir ve aktarılabilir krediler
Mikro yeterliliklerle kazanılan krediler; biriktirilebilir, birleştirilebilir ve farklı yeterlilik türleri arasında aktarılabilir. Bu da "yığılabilir yeterlilik" (stackable credentials) mantığını mümkün kılar, öğrenen küçük adımlarla daha büyük bir yeterliliğe ilerleyebilir.
Doğru iş yükü analizi ve şeffaf bir hesaplama metodolojisi, mikro yeterliliğin akademik geçerliliğinin temelidir.
Adım adım bir iş yükü hesabı
Hesabın tamamı tek bir soruya dayanır: öğrenen bu yeterliliği kazanmak için toplam kaç saat harcar? Sınıfta veya ekran başında geçen süre bu toplamın yalnızca bir parçasıdır. Örnek bir mikro yeterlilik için dökümü şöyle kurabilirsiniz:
- Senkron ders / canlı oturum: 20 saat
- Asenkron içerik izleme: 15 saat
- Okuma ve bağımsız çalışma: 30 saat
- Uygulama, ödev veya proje: 25 saat
- Değerlendirmeye hazırlık ve sınav: 10 saat
Toplam 100 saat eder. 1 AKTS = 25 saat olduğuna göre bu program 4 AKTS olarak kredilendirilir. Aynı mantıkla 50 saatlik bir program 2 AKTS, 150 saatlik bir program 6 AKTS olur.
Buradaki kritik nokta, sayıların sonradan uydurulmaması gerektiğidir. Önce programın öğrenme çıktıları ve değerlendirme yöntemi yazılır, sonra bunların gerektirdiği süre tahmin edilir. Ters sırada çalışırsanız, "bu 5 AKTS olsun, iş yükünü ona göre yazalım", kredilendirme akademik geçerliliğini kaybeder.
İş yükü tahminini kim doğrular?
Tahmini yapan öğretim elemanı, doğrulayan ise kurumun görevli birimidir. Sağlıklı bir sistemde iş yükü tahminleri program yürüdükten sonra öğrenen geri bildirimiyle karşılaştırılır ve bir sonraki dönem güncellenir. Bu, kalite güvencesi döngüsünün en somut çıktılarından biridir; ayrıntısı mikro yeterlilikte kalite güvencesi yazısında.
%10 tavanı program tasarımını nasıl etkiler?
Mikro yeterliliklerle kazanılan krediler, ilgili programın toplam AKTS'sinin %10'unu aşamaz. Somutlaştıralım: 240 AKTS'lik bir lisans programında bu tavan 24 AKTS'dir. Yukarıdaki 4 AKTS'lik örnekten yola çıkarsak, bir öğrenci mezuniyetine en fazla altı benzer mikro yeterlilik saydırabilir.
Bu hesabı program tasarımının başında yapmak gerekir; aksi halde açtığınız mikro yeterlilikler öğrencinin kullanamayacağı krediler üretir. Ayrıca transfer edilen mikro yeterliliklerin en fazla %50'si uzaktan eğitim olarak alınabilir, karma tasarımda bu oran baştan gözetilmelidir.
Kredi, kredilendirme ve "mikro kredi" karışıklığı
Yükseköğretimde mikro kredi, mikro yeterlilikle kazanılan ve biriktirilebilen akademik kredidir; finans dünyasındaki küçük tutarlı kredi ürünleriyle hiçbir ilgisi yoktur. Kavramın yükseköğretimdeki karşılığını mikro kredi ve mikro kredilendirme yazısında ayrıntılandırdık.
Biriktirme ve yığılabilirlik
AKTS'nin mikro yeterlilikteki asıl işlevi, kredilerin biriktirilebilir, birleştirilebilir ve aktarılabilir olmasını sağlamaktır. Öğrenen küçük adımlarla ilerler, kazandığı krediler bir üst yeterlilikte toplanır. Bu mantığın nasıl kurulduğu yığılabilir yeterlilikler ve mikro diploma yazısının konusudur.
Sık sorulan sorular
1 AKTS kaç saattir?
25 saat öğrenen iş yükü. İş yükü; ders süresi, bağımsız çalışma, hazırlık, ödev ve değerlendirmenin toplamıdır.
100 saatlik bir eğitim kaç AKTS eder?
Yaklaşık 4 AKTS.
Mikro yeterlilik kredileri mezuniyete sayılır mı?
Evet, ancak toplam AKTS'nin %10'unu aşmamak kaydıyla.
Uzaktan alınan mikro yeterlilikler için bir sınır var mı?
Transfer edilen mikro yeterliliklerin en fazla %50'si uzaktan eğitim olarak alınabilir.
Krediler başka bir programa aktarılabilir mi?
Evet; mikro yeterlilikle kazanılan krediler biriktirilebilir, birleştirilebilir ve farklı yeterlilik türleri arasında aktarılabilir.
Program tipine göre örnek kredilendirme
Aşağıdaki tablo, farklı ölçeklerdeki programların iş yükünden AKTS'ye nasıl çevrildiğini gösterir. Sayılar örnektir; her program kendi iş yükü dökümüyle hesaplanmalıdır.
| Program tipi | Toplam iş yükü | AKTS karşılığı |
|---|---|---|
| Kısa uygulamalı atölye | 25 saat | 1 AKTS |
| Tek konulu beceri programı | 50 saat | 2 AKTS |
| Modüler mesleki program | 100 saat | 4 AKTS |
| Kapsamlı sertifika programı | 150 saat | 6 AKTS |
| Yığılabilir program seti | 250 saat | 10 AKTS |
Tabloyu kendi programınıza uygularken iki noktaya dikkat edin. Birincisi, ara değerler yuvarlanırken aşağı yuvarlamak daha güvenlidir; iş yükünü olduğundan yüksek göstermek denetimde savunulması zor bir iddiadır. İkincisi, aynı programın farklı öğrenen gruplarında iş yükü değişebilir; hesap, hedef kitlenin ön bilgi düzeyi varsayımıyla birlikte kayda geçmelidir.
Hesabı belgeleyen üç kayıt
- İş yükü döküm tablosu: Faaliyet başına saat, toplam ve AKTS karşılığı.
- Varsayım notu: Hedef kitle, ön koşullar ve tahminin dayandığı kabuller.
- Geri bildirim karşılaştırması: Program yürüdükten sonra gerçekleşen sürenin tahminle karşılaştırılması ve gerekiyorsa revizyon kararı.
Bu üç kayıt bir arada tutulduğunda AKTS değeri bir iddia olmaktan çıkıp kanıtlanabilir bir hesap haline gelir. Kredilerin programlar arası taşınmasının çerçevesi için ise TYÇ düzey eşlemesine bakmak gerekir.
MYYS, AKTS iş yükü hesabı ve TYÇ düzey eşlemesi konusunda üniversitelere danışmanlık ve doküman desteği verir. Kapsam kurumunuzun durumuna göre belirlenir.