MYK Ulusal Yeterlilik ile YÖK Mikro Yeterlilik Arasındaki Fark
Türkiye'de "yeterlilik" kavramı iki farklı kurumsal çatı altında karşımıza çıkıyor: MYK Ulusal Yeterlilikleri ve YÖK Mikro Yeterlilikleri. İkisi de öğrenme kazanımlarını belgelendirir, ikisi de Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi (TYÇ) ile ilişkilidir; ancak yasal dayanakları, veren kurumları, hedef kitleleri ve işlevleri birbirinden tamamen farklıdır. Üniversite yöneticileri, sürekli eğitim merkezi (SEM) sorumluları ve akademisyenler için bu ayrımı net anlamak, doğru programı doğru mevzuatla tasarlamanın ilk adımıdır.
Bu rehberde iki sistemi kurum, dayanak, kredilendirme, belge ve stratejik kullanım açısından karşılaştırıyor; üniversitenizin hangi durumda hangi yolu izlemesi gerektiğini adım adım açıklıyoruz.
MYK Ulusal Yeterlilik Nedir?
MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu), 5544 sayılı Kanun ile kurulmuş, çalışma hayatına dönük Ulusal Yeterlilikleri hazırlayan ve bunlara ilişkin sınav ve belgelendirmeyi düzenleyen kamu kurumudur. MYK sisteminin temel özellikleri şunlardır:
- Meslek odaklıdır: Yeterlilikler bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve yetkinlik üzerine yazılır (ör. "Doğal Gaz Isıtma ve Gaz Yakıcı Cihaz Servis Personeli").
- Belgelendirme kuruluşları verir: Sınav ve belgelendirme, TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17024 kapsamında akredite edilen ve MYK'nın yetkilendirdiği kuruluşlar (VOC-Test merkezleri) tarafından yapılır.
- Sonuç Mesleki Yeterlilik Belgesidir: Kişi, teorik ve performansa dayalı sınavları geçerek belgeyi alır. Bazı tehlikeli ve çok tehlikeli mesleklerde bu belge yasal olarak zorunludur.
- Kredi değil, yeterlilik birimi kullanır: AKTS temelli bir kredilendirme yerine, yeterlilik birimleri ve öğrenme kazanımları esas alınır.
YÖK Mikro Yeterlilik Nedir?
YÖK Mikro Yeterlilikleri, Yükseköğretim Kurumlarında Mikro Yeterliliklere İlişkin Usul ve Esaslar (23 Haziran 2026) çerçevesinde yükseköğretim kurumlarının verdiği, kısa süreli, odaklı ve resmi olarak belgelendirilen öğrenme kazanımlarıdır. Öne çıkan nitelikleri:
- Üniversite verir: Programlar üniversite senatosunun onayıyla, mikro yeterlilik komisyonunun değerlendirmesiyle açılır.
- AKTS temellidir: İş yükü AKTS ile hesaplanır ve bir mikro yeterliliğin kredisi, ilgili programın toplam AKTS yükünün %10'unu aşamaz.
- Yığılabilir ve tanınabilir: Öğrenci, biriktirdiği mikro yeterlilikleri ileride bir programa saydırabilir; kurumlar dış eğitimleri tanıyabilir (Madde 9).
- EK-1 sertifikası ve dijital rozet: Sonuç, 11 zorunlu alan içeren EK-1 sertifikası ve Open Badges 3.0 uyumlu doğrulanabilir dijital rozet ile belgelendirilir.
Mikro yeterliliğin ne olduğunu ve üniversitede nasıl konumlandığını daha derin incelemek için Mikro Yeterlilik Nedir? Üniversiteler İçin Yeni Dönem yazımıza göz atabilirsiniz.
MYK ve YÖK Mikro Yeterlilik: Temel Farklar Tablosu
| Kriter | MYK Ulusal Yeterlilik | YÖK Mikro Yeterlilik |
|---|---|---|
| Yasal dayanak | 5544 sayılı MYK Kanunu | Yükseköğretimde Mikro Yeterlilikler Usul ve Esasları (23 Haziran 2026) |
| Veren kurum | Yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşları (VOC-Test) | Yükseköğretim kurumları (senato onayı) |
| Odak | Meslek standartları, iş gücü piyasası | Akademik/çok disiplinli öğrenme kazanımları |
| Kredilendirme | Yeterlilik birimi / öğrenme kazanımı | AKTS (program yükünün en çok %10'u) |
| Belge | Mesleki Yeterlilik Belgesi | EK-1 sertifikası + Open Badges 3.0 dijital rozet |
| Akreditasyon | TÜRKAK / ISO 17024 | Kurum içi kalite güvencesi + YÖKAK süreçleri |
| Yığılabilirlik | Sınırlı (meslek birimleri) | Yüksek (diplomaya doğru yığılabilir) |
Hangi Durumda Hangi Sistem? Karar Rehberi
İki sistem rakip değil, tamamlayıcıdır. Doğru seçim, hedef kitleye ve kazanımın niteliğine bağlıdır:
- Belirli bir mesleğe giriş / yasal zorunluluk varsa: MYK Ulusal Yeterlilik yolu uygundur. İş gücü piyasasında doğrudan tanınırlık sağlar.
- Akademik derinlik, disiplinlerarası beceri veya diplomaya katkı hedefleniyorsa: YÖK Mikro Yeterlilik daha esnek ve yığılabilir bir yol sunar.
- Üniversite gelir modeli ve yaşam boyu öğrenme stratejisi kuruluyorsa: Mikro yeterlilik programları, mevcut akademik kadro ve altyapıyla ölçeklenebilir.
- Hibrit yaklaşım: Bir üniversite, mikro yeterlilik programını tasarlarken içeriğini ilgili MYK ulusal yeterlilik birimleriyle hizalayarak hem akademik hem mesleki tanınırlık üretebilir.
Üniversiteler İçin Mikro Yeterlilik Programı Kurmanın Adımları
Kurumunuz YÖK Mikro Yeterlilik yolunu tercih ediyorsa, süreç şu ana adımlardan oluşur:
- İhtiyaç analizi ve öğrenme çıktılarının yazımı (ölçülebilir, kanıtlanabilir kazanımlar).
- AKTS iş yükü hesabı ve %10 tavan kontrolü.
- Mikro yeterlilik komisyonunun değerlendirmesi ve senato onayı.
- Ölçme-değerlendirme ve kalite güvencesi mekanizmalarının kurulması.
- EK-1 sertifikası ve Open Badges 3.0 dijital rozet altyapısının hazırlanması.
Adım adım kurulum için Üniversitelerde Mikro Yeterlilik Sistemi Nasıl Kurulur? ve mevzuat detayları için YÖK Mikro Yeterlilik Yönetmeliği Tam Rehberi yazılarımız yol gösterir.
Dijital Belgelendirme: İki Sistemin Buluştuğu Nokta
Her iki sistemde de belgenin doğrulanabilirliği kritik önemdedir. YÖK Mikro Yeterlilik tarafında Open Badges 3.0 uyumlu dijital rozetler, sahteciliğe kapalı ve makine tarafından doğrulanabilir bir kayıt sunar. MYK belgeleri ise MYK'nın kendi kayıt sistemi üzerinden sorgulanır. Doğrulanabilir dijital belgelendirmenin nasıl kurulduğunu Dijital Rozet ve Open Badges 3.0 rehberimizde ayrıntılı bulabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
1. MYK belgesi ile mikro yeterlilik sertifikası aynı şey mi?
Hayır. MYK belgesi mesleki bir yeterliliği, YÖK mikro yeterlilik sertifikası (EK-1) ise üniversitenin verdiği akademik öğrenme kazanımını belgelendirir. Veren kurum, dayanak ve kredilendirme farklıdır.
2. Mikro yeterlilik AKTS kredisi diplomaya sayılır mı?
Yığılabilir yapısı sayesinde, kurumun senato kararları çerçevesinde mikro yeterlilik kazanımları ilgili bir programa saydırılabilir; her mikro yeterlilik program yükünün en fazla %10'u kadar AKTS taşır.
3. Bir üniversite MYK belgesi verebilir mi?
Üniversite, ancak TÜRKAK tarafından ISO 17024 kapsamında akredite ve MYK tarafından yetkilendirilmiş bir belgelendirme birimi kurarsa MYK sınav ve belgelendirmesi yapabilir. Aksi halde MYK belgesi veremez.
4. İki sistemi aynı programda birleştirebilir miyim?
Evet. Mikro yeterlilik içeriğinizi ilgili MYK ulusal yeterlilik birimleriyle hizalayarak hem akademik hem mesleki tanınırlık üreten hibrit programlar tasarlanabilir.
5. Hangi sistem işverenler tarafından daha çok tanınır?
Mesleki, uygulamalı ve yasal zorunluluk içeren alanlarda MYK belgesi doğrudan tanınır; disiplinlerarası, dijital ve akademik becerilerde YÖK mikro yeterliliğin dijital rozeti giderek yaygınlaşan bir referanstır.
Sonuç: Doğru Yeterlilik, Doğru Strateji
MYK Ulusal Yeterlilik ile YÖK Mikro Yeterlilik, Türkiye'nin yeterlilik ekosisteminin iki tamamlayıcı sütunudur. Üniversiteniz için doğru yolu seçmek; hedef kitleyi, kazanımın niteliğini ve mevzuat dayanağını birlikte değerlendirmeyi gerektirir. MYYS olarak, kurumunuzun mikro yeterlilik programlarını mevzuata uygun, kaliteli ve dijital olarak doğrulanabilir şekilde tasarlamasına uçtan uca destek oluyoruz.
Kurumunuza özel bir mikro yeterlilik yol haritası için iletişim sayfamızdan kurumsal talep formunu doldurun; ekibimiz sizinle iletişime geçsin. MYYS hakkında daha fazla bilgi için hakkımızda sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.