Mikro Yeterlilik Programı Nedir? Ders Yapısı, Süre ve AKTS Kurgusu
Mikro yeterlilik programı, bir yükseköğretim kurumunun belirli bir yetkinlik alanında tasarladığı, öğrenme çıktıları önceden tanımlanmış, ölçülebilir ve AKTS ile kredilendirilmiş kısa öğrenme birimidir. Kavramın tanımı artık çoğu üniversitede biliniyor; asıl zorluk bir sonraki basamakta başlıyor: Bu program kaç ders olacak? Kaç saat sürecek? Kaç AKTS verilecek? Değerlendirme nasıl kurgulanacak? Bu yazı tam olarak o kurgu sorusunu yanıtlıyor.
Kısa özet: Bir mikro yeterlilik programı, tek bir yetkinliği hedefleyen 1–4 ders/modülden oluşur, tipik olarak 1–8 AKTS aralığındadır ve ilgili lisans/önlisans programının toplam AKTS yükünün %10'unu aşamaz. Yapının tamamı senato onaylı bir yönergeye ve program bilgi paketine dayanır.
Kavramın kendisine yeniyseniz önce Mikro Yeterlilik Nedir? yazısıyla başlamanızı öneririz; buradan itibaren tanımı bilindiği varsayıyoruz.
Program mı, ders mi, modül mü? Terimleri netleştirelim
Üniversitelerde en çok karışan nokta bu. YÖK'ün Yükseköğretim Kurumlarında Mikro Yeterlilikler Çerçevesine İlişkin Usul ve Esaslar düzenlemesi (23 Haziran 2026) "mikro yeterlilik programı"nı bir bütün olarak tanımlar; içindeki öğrenme birimleri ise kurumun kendi yönergesinde ders, modül ya da öğrenme birimi olarak adlandırılabilir. Pratikte üç katmanlı bir yapı işe yarıyor:
- Yeterlilik (program): Belgeye konu olan bütün. Örneğin "Endüstriyel Veri Analitiği Mikro Yeterliliği". Öğrencinin sonunda aldığı EK-1 sertifikası bu düzeye aittir.
- Öğrenme birimi (ders/modül): Programı oluşturan parçalar. Her birinin kendi öğrenme çıktıları ve ölçme yöntemi vardır.
- Öğrenme etkinliği: Ders saati, laboratuvar, saha uygulaması, ödev, çevrimiçi içerik. AKTS hesabının hammaddesi burasıdır.
Bu ayrımı yönergede yazılı hale getirmek şart. Aksi halde komisyon başvurusunda "bir dersin tek başına yeterlilik sayılıp sayılmayacağı" tartışması her dosyada yeniden başlar. Yönergenin madde yapısını kurarken örnek madde yapısı rehberimizden yararlanabilirsiniz.
Ders yapısı: kaç modül, ne kadar derinlik?
Mikro yeterliliğin tanım gereği "mikro" olması, kapsamın dar ama derinliğin yeterli olmasını gerektirir. Bir programın 8–10 derse yayılması onu artık sertifika programından çok bir yan dal görünümüne sokar ve tanınırlığını zayıflatır. Sahada işleyen üç kurgu şudur:
| Kurgu | Modül sayısı | Tipik AKTS | Uygun olduğu durum |
|---|---|---|---|
| Tekil yeterlilik | 1 modül | 1–3 AKTS | Tek bir araç/yöntem yetkinliği; hızlı beceri kazanımı |
| Çekirdek + uygulama | 2–3 modül | 4–6 AKTS | Kuram + proje/vaka bileşimi; en yaygın kurgu |
| Yığılabilir set | 3–4 modül | 6–8 AKTS | İleride diplomaya sayılması hedeflenen yapılar |
Üçüncü kurguyu seçiyorsanız, modüller arasındaki ön koşul ilişkisini ve yığılma kuralını daha ilk günden tanımlayın. Aksi halde öğrenci üç modülü tamamladığında "bunlar diplomaya sayılacak mı?" sorusu havada kalır ve kurum bu soruyu geriye dönük çözmek zorunda kalır.
Süre kurgusu: takvim mi, iş yükü mü?
Mikro yeterlilikte süreyi takvim haftasıyla değil, öğrenci iş yüküyle tanımlamak gerekir. Bir program "6 hafta sürer" demek yerine "toplam 120 saat öğrenci iş yükü içerir" demelidir; takvim yalnızca sunum planıdır. Bu ayrım özellikle asenkron çevrimiçi programlarda kritik: öğrenci içeriği 3 haftada da bitirebilir, 10 haftada da; belgeye yazılan değer iş yüküdür.
Süreyi planlarken şu üç bileşeni ayrı ayrı hesaplayın:
- Temaslı süre: Yüz yüze ders, canlı çevrimiçi oturum, laboratuvar, atölye.
- Bağımsız çalışma: Okuma, video izleme, alıştırma, proje üretimi.
- Ölçme süresi: Sınav, sunum hazırlığı, portfolyo derlemesi.
Üçünün toplamı AKTS'ye dönüşür. Dönüşüm katsayısı ve hesap tabloları için AKTS ve Mikro Yeterlilik: Kredilendirme Nasıl Hesaplanır? yazısındaki örnekleri doğrudan kendi programınıza uyarlayabilirsiniz.
%10 AKTS tavanı: kurgunun görünmez sınırı
Program yapısını belirleyen en sert kısıt, mikro yeterlilik yoluyla kazanılan kredilerin ilgili diploma programının toplam AKTS'sinin %10'unu aşamaması kuralıdır. 240 AKTS'lik bir lisans programında bu, tanınabilecek toplam mikro yeterlilik yükünün 24 AKTS ile sınırlı olması demektir.
Pratik sonucu şu: mikro yeterlilik portföyünüzü tek tek programlar olarak değil, bir bütün olarak planlamanız gerekir. Her biri 8 AKTS olan dört program tasarlarsanız, bir öğrenci bunların yalnızca üçünü diplomasına sayabilir. Portföyü 3–5 AKTS bandında tutmak, öğrenciye daha fazla kombinasyon özgürlüğü bırakır. Tavanın hukuki dayanağını ve diğer sınırları madde madde görmek için yönetmeliğin tam rehberine göz atın — kurgu kararlarının neredeyse tamamı oradaki maddelere dayanıyor.
Öğrenme çıktıları ve değerlendirme kurgusu
Bir mikro yeterlilik programının kalbi öğrenme çıktılarıdır. Çıktı sayısı azdır ama her biri ölçülebilir olmak zorundadır. Genel kural: modül başına 3–5, program genelinde 6–10 çıktı. Bunun üzerine çıkan programlar ölçme aşamasında tıkanır, çünkü her çıktı için kanıt üretmek gerekir.
Çıktı–ölçme eşleştirme matrisi (zorunlu pratik)
Her öğrenme çıktısının karşısına hangi ölçme aracıyla kanıtlandığını yazın. Bir çıktının karşısı boşsa ya çıktı gereksizdir ya da ölçme eksiktir. Kalite güvencesi denetiminde ilk sorulan belge budur. Çıktı yazımının fiil seçiminden Bloom düzeyine kadar tüm ayrıntısı Öğrenme Çıktıları Nasıl Yazılır? yazısında.
Değerlendirme tarafında mikro yeterlilik, klasik vize–final kalıbına mecbur değildir. Proje teslimi, portfolyo, uygulamalı performans sınavı, vaka analizi hepsi geçerlidir; koşul, yöntemin bilgi paketinde ilan edilmiş ve başarı ölçütünün sayısal olarak tanımlanmış olmasıdır. Ölçme yöntemlerinin karşılaştırması için ölçme ve değerlendirme rehberimize bakabilirsiniz.
Kurgudan belgeye: yapı kararları sertifikaya nasıl yansır?
Program yapısına dair verdiğiniz kararlar doğrudan EK-1 sertifikasının içeriğine yansır. EK-1'de yer alan 11 zorunlu alan arasında yeterliliğin adı, AKTS değeri, öğrenme çıktıları ve değerlendirme yöntemi de bulunur. Yani "kaç AKTS" sorusu idari bir detay değil, belgenin üzerine basılan ve dış kurumların okuyacağı bir veridir.
Bu nedenle kurgu aşamasında şu sırayı izleyin:
- Yetkinlik alanını ve hedef kitleyi tanımlayın (kim, ne yapabilecek?).
- Öğrenme çıktılarını yazın — modül yapısı çıktılardan doğsun, tersi değil.
- Her çıktı için iş yükünü saat cinsinden tahmin edin, toplayın, AKTS'ye çevirin.
- %10 tavanını ve portföy bütününü kontrol edin; gerekirse programı bölün.
- Ölçme araçlarını çıktı matrisine oturtun.
- Bilgi paketini ve yönerge uyumunu tamamlayıp komisyon–senato sürecine girin.
Komisyon ve senato aşamasında hangi belgelerin hangi sırayla isteneceğini komisyon ve senato süreci yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Sık yapılan dört kurgu hatası
- Mevcut dersi kopyalamak: Lisans dersini olduğu gibi mikro yeterliliğe dönüştürmek, çıktıların diploma programına göre yazılmış olması nedeniyle tanınırlığı zayıflatır. Çıktılar yeniden yazılmalıdır.
- İş yükünü sonradan hesaplamak: Önce "6 AKTS olsun" deyip sonra saatleri ona uydurmak, kalite denetiminde en hızlı yakalanan hatadır.
- Tek programa aşırı kapsam yüklemek: 12 AKTS'lik bir mikro yeterlilik, portföy tavanının yarısını tek başına tüketir.
- Yığılma kuralını yazmamak: Modüllerin birbirine ve diplomaya nasıl ekleneceği yönergede tanımlı değilse, sistem ilk mezunda tıkanır.
Programınızın kurgusunu birlikte oturtalım
MYYS olarak üniversitelerin mikro yeterlilik portföyünü sıfırdan tasarlıyor; ders yapısı, iş yükü–AKTS hesabı, çıktı–ölçme matrisi ve yönerge uyumunu tek dosyada teslim ediyoruz. Kurumunuza özel kapsam için bize yazın.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir mikro yeterlilik programı en az kaç ders olmalı?
Usul ve esaslarda asgari ders sayısı belirlenmemiştir. Tek bir öğrenme biriminden oluşan yeterlilikler mümkündür; belirleyici olan ders sayısı değil, tanımlı öğrenme çıktılarının ölçülebilir biçimde kazandırılmasıdır. Uygulamada yaygın kurgu 2–3 modüldür.
Mikro yeterlilik programı kaç AKTS olabilir?
Tekil program için üst sınır doğrudan sayı olarak verilmez; sınır, öğrencinin mikro yeterlilik yoluyla diploma programına saydırabileceği toplam kredinin programın toplam AKTS'sinin %10'unu aşamamasıdır. Portföy planlaması açısından 1–8 AKTS bandı pratik bir aralıktır.
Süreyi hafta olarak mı, saat olarak mı ilan etmeliyiz?
Bilgi paketinde esas alınması gereken değer öğrenci iş yükü saatidir. Hafta bilgisi yalnızca sunum planı olarak verilir. Asenkron programlarda hafta ifadesi yanıltıcı olabileceği için iş yükü saati mutlaka belirtilmelidir.
Mevcut sertifika programımızı mikro yeterliliğe dönüştürebilir miyiz?
Dönüştürülebilir, ancak doğrudan aktarma yeterli değildir. Öğrenme çıktılarının yeniden yazılması, iş yükünün AKTS'ye çevrilmesi, ölçme yönteminin sayısal başarı ölçütüyle tanımlanması ve programın komisyon–senato onayından geçmesi gerekir.
Modüller ayrı ayrı belgelendirilebilir mi?
Kurum yönergesinde tanımlanmışsa modül düzeyinde katılım/başarı kaydı tutulabilir; ancak EK-1 formatındaki mikro yeterlilik sertifikası yeterliliğin bütünü tamamlandığında düzenlenir. Modüllerin yığılma kuralı yönergede açıkça yazılmalıdır.