Mikro Yeterlilikle Ders Muafiyeti: "Daha Önce Alınmamış Olma" Şartı Ne Demek?
Usul ve Esaslar, mikro yeterlilik eğitimlerinin bir ders veya program kapsamında muafiyet sağlamak amacıyla birleştirilerek kullanılabileceğini söyler, ama bir şart koyar: söz konusu dersin öğrenen tarafından daha önce alınmamış olması gerekir (Madde 9/3). Bu yazıda maddenin ne dediğini, %10 ve %50 sınırlarıyla ilişkisini ve metnin yoruma açık bıraktığı noktaları anlatıyoruz.
Genel çerçeve için Usul ve Esaslar rehberimize, kurum dışı eğitimlerin tanınması için Madde 9 yazımıza bakabilirsiniz.
Metinde Ne Yazıyor?
| Madde | Hüküm |
|---|---|
| Madde 9(3) | Mikro yeterlilik eğitimleri, bir ders veya program kapsamında muafiyet sağlamak amacıyla birleştirilerek kullanılacaksa; söz konusu dersin öğrenen tarafından daha önce alınmamış olması gerekir. |
| Madde 9(4) | Senatolar, koşullara uygun olmak kaydıyla, başvurusu yapılan mikro yeterlilik eğitimlerini tanıyabilir ve AKTS kredilerini belirleyebilir. |
| Madde 10(1) | Mikro yeterlilik eğitimleri karşılığı kazanılan AKTS kredileri, ilgili programın toplam AKTS kredisinin %10'unu aşamaz. |
| Madde 10(2) | AKTS karşılıkları diploma eki veya transkriptte gösterilir; bu eğitimler ders adı altında birleştirilerek de belirtilebilir. |
| Madde 10(3) | AKTS transferi teklif edilen mikro yeterlilik eğitimlerinin en fazla %50'si uzaktan eğitim olarak alınabilir. |
Madde 9/3 Ne Anlama Geliyor?
Metnin lafzı iki şeyi söyler: birden fazla mikro yeterlilik bir ders veya program kapsamında muafiyet için "birleştirilerek" kullanılabilir ve bunun için ilgili dersin öğrenen tarafından daha önce alınmamış olması gerekir. Maddenin amacı Usul ve Esaslarda açıklanmamıştır. Makul okuma, aynı kazanımın hem dersle hem mikro yeterlilikle iki kez sayılmasını önlemektir. Bu bir yorumdur; kesin uygulama senatonun belirleyeceği esaslara göre şekillenir.
Somut Bir Örnek (Varsayımsal)
Aşağıdaki sayılar yalnızca hesabı göstermek içindir; gerçek bir programa ait değildir.
- Öğrencinin programı 240 AKTS'dir. Madde 10/1 gereği mikro yeterliliklerden en fazla 24 AKTS (%10) sayılabilir.
- Programda 6 AKTS'lik bir seçmeli ders vardır ve öğrenci bu dersi daha önce almamıştır.
- Öğrenci, tanınan üç mikro yeterlilikle toplam 6 AKTS kazanmıştır. Senato bunları birleştirerek ilgili dersin muafiyeti için kullanılabileceğine karar verir.
- Bu 6 AKTS, 24 AKTS'lik toplam sınırın içinde sayılır. Transkriptte ders adı altında birleştirilerek gösterilebilir (Madde 10/2).
- Bu üç mikro yeterlilik AKTS transferi için teklif edilmişse, en fazla yarısının uzaktan eğitimle alınmış olması gerekir (Madde 10/3).
Metnin Açık Bıraktığı Sorular
Aşağıdaki sorular için Usul ve Esaslarda cevap yoktur. Kurumların bunları senato esaslarında veya yönergesinde netleştirmesi gerekir:
- "Daha önce alınmamış" ne demek? Dersi alıp başarısız olan öğrenci dersi "almış" sayılır mı? Devam eden dersi olan öğrenci için ne olur?
- Kaç mikro yeterlilik birleştirilebilir? Sayı veya asgari toplam AKTS sınırı metinde yoktur.
- Birleştirme kim tarafından yapılır? Metinde muafiyeti karara bağlayan merci ayrıca belirtilmemiştir; senato ve görevli birimin yetkileri (Madde 5, 9/4) çerçevesinde kurum belirler.
- Program dışı dersler için geçerli mi? Muafiyetin hangi ders türlerini (zorunlu, seçmeli) kapsayacağı yazılı değildir.
- Not veya başarı derecesi nasıl işlenir? Mikro yeterlilik ile muaf tutulan derste notun nasıl gösterileceği metinde yoktur.
Kurumlar İçin Öneriler (Uygulama Önerisi)
- Muafiyet için kullanılabilecek mikro yeterlilik kombinasyonlarını, karşılık gelen dersleri ve AKTS eşleşmesini yazılı bir tabloda yayımlayın.
- Her başvuruda dersin alınıp alınmadığını öğrenci bilgi sisteminden kontrol eden bir adım tanımlayın.
- %10 sınırının öğrenci bazında takibini yapın. Muafiyet için kullanılan krediler de bu toplamın içindedir.
- Transkriptte gösterim biçimini önceden belirleyin.
- Karar ve gerekçeleri kaydedin. Aynı başvuruya farklı sonuç verilmesi en sık şikâyet konusudur.
AKTS hesabı için AKTS rehberimize, yığılabilir yapı için yığılabilir yeterlilikler yazımıza bakabilirsiniz.
Muafiyet esaslarınızı birlikte netleştirelim
MYYS, senato esasları, eşleştirme tabloları ve başvuru akışı hazırlamada danışmanlık verir. Muafiyet kararları üniversitenin yetkili organlarına aittir.
Kurumsal görüşme talep edinSık Sorulan Sorular
Mikro yeterlilikle dersten muaf olunabilir mi?
Madde 9/3, mikro yeterlilik eğitimlerinin bir ders veya program kapsamında muafiyet sağlamak amacıyla birleştirilerek kullanılabileceğini söyler. Şart, dersin öğrenen tarafından daha önce alınmamış olmasıdır.
Muafiyet için kullanılan krediler %10 sınırına dahil mi?
Madde 10/1, mikro yeterlilik eğitimleri karşılığı kazanılan AKTS kredilerinin programın toplam AKTS'sinin %10'unu aşamayacağını söyler. Muafiyet için kullanılan krediler de mikro yeterlilik kredisi olduğundan bu sınırın içinde değerlendirilir.
Dersi alıp başarısız olan öğrenci muafiyet alabilir mi?
Usul ve Esaslar bu durumu açıkça düzenlemez. "Daha önce alınmamış olma" şartının nasıl yorumlanacağı senato esaslarına ve kurum yönergesine bağlıdır.
Muafiyet transkriptte nasıl görünür?
Madde 10/2, AKTS karşılıklarının diploma eki veya transkriptte gösterileceğini ve eğitimlerin ders adı altında birleştirilerek de belirtilebileceğini söyler.
Uzaktan alınan mikro yeterlilikler muafiyette kullanılabilir mi?
AKTS transferi teklif edilen mikro yeterlilik eğitimlerinin en fazla %50'si uzaktan alınabilir (Madde 10/3). Bu sınır muafiyet için kullanılan eğitimler için de dikkate alınmalıdır.
Bu yazı, YÖK'ün yayımladığı Yükseköğretim Kurumlarında Mikro Yeterlilikler Çerçevesine İlişkin Usul ve Esaslar metnine dayanır. Hukuki bir görüş değildir; uygulamada üniversitenizin kendi yönergesi ve YÖK duyuruları esas alınmalıdır.